Bəzi hallarda, fırıldaqçı üçüncü tərəflər hətta ərazi məlumatlarınızı izləmək üçün telefonunuzun yerli GPS izləməsindən istifadə edə bilərlər. Onlar həmçinin bu məlumatları şəxsi məlumatlarınızdan mənfəət əldə etmək istəyən reklam şirkətlərinə sata bilərlər.
Bəs stalker haqqında nə demək olar?
Potensial stalkerlərin smartfonunuz vasitəsilə sizi izləmək üçün iki əsas yolu var. Bir yol, az texniki təcrübə tələb edən sosial mühəndislikdir. Siz könüllü olaraq şəxsi məlumatlarınızı və ya smartfonunuza girişi tanıdığınız və ya etibarınızı qazanan birinə verə bilərsiniz. Əgər həmin şəxs təcrübəsizlik etsə, harada olduğunuzu və nə etdiyinizi izləmək üçün həmin məlumatdan istifadə edə bilərlər.
Stalkerlərin sizi izləməsinin başqa bir yolu smartfonunuzdan məlumat oğurlamaqdır. Bu, onların smartfonunuza daxil olmaq və ya izləmə proqramı və ya zərərli proqram quraşdırmaq üçün daha çox texniki təcrübəyə malik olmasını tələb edir. Onlar bundan sonra telefon kontaktlarını yükləmək, zərərli vebsaytlara daxil olmaq və hətta yerinizi izləmək üçün istifadə edə bilərlər.
Smartfonunuzda GPS varsa, GPS işə salındıqda stalker telefonun dəqiq yerini təyin edə bilər.
Siz könüllü olaraq dünyaya harada olduğunuzu və nə etdiyinizi söylədikdə, stalkerlərin sizi izləməsini asanlaşdırırsınız. “Twitter”, “Facebook” və “Instagram” kimi sosial şəbəkələrdə etdiyiniz paylaşımlar harada olduğunuzu birbaşa deməsəniz də yerinizi müəyyən edə bilər. Paylaşdığınız fotolarda olan bir detal sizin harada olduğunuzu müəyyən etməyə imkan verir.
Bir sözlə, əgər siz smartfonunuzda təqib olunmamaq istəyirsinizsə, smartfonunuza sosial şəbəkələrinizin bir uzantısı kimi yanaşın və heç vaxt dünyanın bilməsini istəmədiyiniz heç bir şeyi dərc etməyin.
İnternetdə hansı məlumatı açıqladığınızda diqqətli olsanız belə, kiminsə smartfonunuzda quraşdırılmış proqramlar vasitəsilə sizi təqib edə bilməsi mümkündür. “Stalking” adlanan proqramlar (həmçinin casus proqram kimi tanınır) kiminsə sizi gizli izləmək üçün telefonunuza endirə biləcəyi proqramlardır. Əgər bunlardan biri quraşdırılıbsa, o, hesabınızın parollarına qədər telefonunuzda etdiyiniz işlər haqqında ətraflı məlumat verə bilər. Bəziləri hətta telefonunuzun mikrofonunu və ya kamerasını işə sala bilər və bu şəxsə telefonunuzu görmək və eşitmək üçün uzaqdan giriş imkanı verir.
Smartfon siqnalının ələ keçirilməsi
Smartfonun oğurlanması və şəxsi məlumatlarınızın oğurlanması təqib üçün müstəsna ola bilməz, lakin bu, stalkerin sizi tapa biləcəyi yollardır. Daha əvvəl qeyd etdiyimiz kimi, stalker smartfonunuzu hədəf almaq və şəxsi zəngləri və mesajları ələ keçirmək üçün izləmə proqramından istifadə edə bilər. Lakin o, həmçinin siqnalın kəsilməsindən istifadə edərək smartfonunuza məqsədli hücum təşkil edə bilər.
Smartfonunuz ünsiyyət üçün istifadə etdiyi radio və siqnalların kombinasiyasına malikdir. Telefon zəngləri, mətn mesajları və internet brauzeri üçün smartfonunuz 4G LTE və 5G kimi bir və ya bir neçə mobil telefon şəbəkəsi protokolundan istifadə edir. Smartfondan asılı olaraq, müxtəlif Wi-Fi şəbəkələrinə qoşulmaq üçün qısa mənzilli “Bluetooth” radionuz, GPS qəbulediciniz və bir və ya bir neçə radionuz da ola bilər.
Kafelərdə və hava limanlarında istifadə edilənlər kimi açıq Wi-Fi şəbəkələri sındırmaya xüsusilə həssasdır. Simsiz marşrutlaşdırıcıya göndərilən şifrələnməmiş məlumatlar ərazi məlumatlarınıza, bank məlumatlarınıza və onlayn parollarınıza potensial olaraq iddia irəli sürərək, proqram təminatı ilə asanlıqla ələ keçirilə bilər.
Bununla mübarizənin ən yaxşı üsulu, sadəcə olaraq, heç vaxt ictimai Wi-Fi-dan istifadə etməməkdir.
Telefonda istifadə etmək üçün seçdiyiniz proqramlar da təhlükəsizliyə təsir edə bilər. Bir çox proqramlar istifadəçi haqqında fotoşəkillər, kameralar, əlaqə siyahıları və ərazi kimi şəxsi məlumatlara daxil olur. Təhlükəsizliyə görə, ən yaxşısı, nüfuzlu şirkətlər tərəfindən dərc edilmiş proqramlara məlumat girişi verməkdir.
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
